Koornmarkt 111/Peperstraat 11-17
De wijnhandel van François van der Bosch uit 1625  
   
In het voorhuis aan de Koornmarkt deed wijnhandelaar Van der Bosch in 1625 zijn zaken. Hier stond een wagenschotte (eikenhouten) toonbank en een ‘Spaanse stoel’ . Dat was een rechte stoel met leren zittingen, zoals we die ook op diverse schilderijen van Vermeer aantreffen.
De verdere inrichting van de winkelruimte bestond onder meer uit een kooi met drie kanarievogeltjes en een ‘wapenkast’ met een zware wapenuitrusting. Waarschijnlijk was Van der Bosch dus lid van de schutterij. Aan de wand hingen een paar ‘geschilderde borden’. Daarmee werden schilderijen op houten panelen bedoeld, één van een ‘vrouwspersoon’ en één van ‘de Samaritaan’. Van der Bosch had meer ‘geschilderde borden’ in huis, maar vermoedelijk geen van alle van beroemde schilders. De boedelbeschrijving van zijn nalatenschap vermeld geen enkele naam van een schilder. Niet de moeite waard, kennelijk.
Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster

Wijnhandelaar Van der Bosch woonde op de hoek Koornmarkt en Peperstraat.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster

In de winkel stond een Spaanse stoel. Een veel gebruikt meubel, zoals hier op een schilderij van Vermeer (coll. Gemälde Galerie Berlijn).

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster

Op zolder hing een portret van de beroemde schoolmeester Felix van Sambix. (prent door Willem Jacobsz Delff naar een portret door Van Mierevelt).

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster

In de binnenkeuken hing een ‘bord’ met een zittende vrouw die schrijft. Vermeer maakte wel zes zittende, schrijvende vrouwen. (Coll. National Gallery Dublin).

 
Wijnvoorraad
De wijn lag in de kelder: 22 aam en 7 viertel Franse wijnen (circa 3.500 liter) en twee aam en zes viertel Spaanse wijnen (circa 350 liter), en nog een kleine hoeveelheid wijnazijn. Verderop op de Koornmarkt had Van der Bosch nog een kelder gehuurd in het Hamertje (Koornmarkt 77) waar hij nog 33 aam (ruim 5.000 liter) Franse wijnen had opgeslagen. Het kasboek van zijn zaak bevat na zijn overlijden nog vele onbetaalde rekeningen van Delftenaren die hun ingeslagen wijn nog niet hadden afgerekend.
 
Beneden
Achter de winkelruimte was een ‘voorzaaltje’, een ‘binnenkeuken’ (= woonkamer), vervolgens een ‘benedenachterkamer’, dan een plaatsje en daarachter een ‘achterkeuken’. Daarachter lag een poortje dat uitkwam op de Pepersteeg en ‘schrinkelend langs de achterkeuken’ toegang gaf tot het plaatsje van de Dry Sonnen. Het diende ook als toegang voor de achteringang van het buurhuis ‘De Wilde Zee’ en het huisje van de weduwe van schipper Aert Jansz, dat waarschijnlijk ergens op een achtererf stond.
 
Voorzaaltje en woonvetrek
In het voorzaaltje (een deftige ontvangstruimte) stond een eiken tafel met tafelkleed, eiken banken en een eikenhouten kist. Er hing een landschapje aan de muur en gordijnen voor de ‘glazen’ (ramen). Vervolgens liep je door een gang, waar een tinnen lampetkan stond en een koperen ‘aker’ (emmer). Van daaruit kwam de bezoeker in de binnenkeuken, waar de familie doorgaans verbleef. Er lag een Oude en Nieuwe Testament en er stond een klein Mariabeeld. Van der Bosch was dus waarschijnlijk katholiek. Aan de muur hing een vergulde spiegel en een kaart van Oost-Indië en verder weer een paar ‘geschilderde borden’, van een ‘vrouwspersoon die zit en schrijft’ en van ‘de verzoeking van Petrus’. Aan het vertrek zat een ‘boterijcamertje’, een soort opbergkast met allerhande serviesgoed en tinnen kannen en potten en blikken suikerbussen.
 
Achterhuis
In de achterkamer beneden stond een uittrekbare eiken tafel met tafelkleed en een tapijt. Verder stonden er een eiken linnenkast met veel linnengoed en twee eiken bergkisten.
Na het plaatsje en de achtergang kwamen we in de achterkeuken. Mogelijk werd hier wel gekookt, want er waren veel koperen ketels en schalen. Op de zolder boven de achterkeuken stond onder meer een meelton, een baktrog, en verder een oude kinderstoel en meer rommel. Er lag ook brandhout.
 
Bovenverdieping
Geslapen werd er op de bovenverdieping van het huis. Eigenlijk is dat voor die tijd heel modern. In de bovenvoorkamer aan de noordzijde vinden we een eiken ledikant met bed(matras) en peluw, twee oorkussens en witte Spaanse dekens. Voor de ramen hingen blauwe damasten gordijnen met een ‘rabat’ ervoor, een geplooid en van franje voorzien valletje. Er stond ook een wagenschotte (eiken) buffet met opzetsel.
Daarnaast was een bovenkamer aan de zuidzijde met een eiken slaapbank en een eiken bedstede en een ‘opslaantafel’ (opklaptafeltje?). Op de tweede bovenkamer aan de steegzijde stond ook een slaapbank met een Spaanse deken. Vervolgens was er een ‘gangkamertje boven de middenkeuken’ met een bed(stede?) met rode dekens. Boven het achterkamertje was ten slotte nog een kamer met een wiegje en een ‘crebbe’, kleermanden, een vuurmand en een kragendoos.
 
Zolderverdieping
Op de bovenste verdieping was een ‘bovenachterzolder’ met een eiken ‘kantoortafel’ en twee stoelen. Aan de voorzijde was het ‘bovenkantoor over het voorhuis’. Dat diende ook als slaapvertrek: er was een bed met peluw en twee witte Spaanse dekens en groene gordijnen, waarschijnlijk voor de bedstede. In deze kamer hingen weer twee geschilderde borden: één met twee scheepjes en één met het conterfeitsel (portret) van mr. Felix van Sambix, een door hem kennelijk bewonderde schoolmeester in Delft. Deze uitgeweken Antwerpenaar dreef een dure Frans-Duitse school aan de Verwersdijk en was een vermaard ‘schoonschrijver’. Waarschijnlijk had Van der Bosch bij hem zijn opleiding genoten.
Van Sambix was zo beroemd in zijn tijd dat hij is geschilderd door Michiel van Mierevelt, waarna er door Willem Jacobsz. Delff een gravure van is gemaakt. Van die gravure zijn nog veel exemplaren bewaard gebleven in allerlei musea. Of het hier genoemde portret uit het atelier van Van Mierevelt afkomstig was is natuurlijk nooit met zekerheid te zeggen. Er werden wel vaak kopieën van de portretten gemaakt voor verkoop aan bewondereraars. Lees meer over Van Sambix in de `historische stadswandeling` onder Verwersdijk.
 
terug naar het verhaal